युद्धाचा खरा स्कोर काय आहे? कोणतेही युद्ध असो किंवा खेळ, जोपर्यंत लोकांना स्कोर कळत नाही, तोपर्यंत त्यांचे समाधान होत नाही. सध्या अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षातही हेच घडत आहे. आधी १०-१२ ठिकाणी हल्ले होत होते, नंतर ८० आणि आता सुमारे १५० ठिकाणी एकमेकांवर हल्ले केले जात आहेत. इराण बदला घेण्याची भाषा करत आहे, तर अमेरिका आपल्या सेंट कॉम द्वारे इराणवर शेकडो गोळे वर्षाव करत असल्याचे दावे करत आहे. पण या सगळ्या धुमश्चक्रीत नेमकी सरशी कोणाची होत आहे? कोण अडचणीत येणार आहे? हे जाणून घेणे जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे आहे. जमिनीवरील वास्तव: अमेरिकेचे हल्ले आणि इराणची रणनीती अमेरिकेचा दावा आहे की त्यांनी इराणच्या १४० हून अधिक ठिकाणांना लक्ष्य केले आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की हार्मुजच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांचे रक्षण करण्यासाठी हे हल्ले आवश्यक आहेत. परंतु, वास्तव हे आहे की अमेरिकेच्या या तथाकथित संरक्षणामुळे या मार्गावरील वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. इराणने आता जाहीर केले आहे की येथून काहीही बाहेर पडणार नाही, ज्यामुळे जागतिक मंदीचे सावट अधिक गडद झाले आहे. अमेरिकेने इराणच्या मिसाईल लॉन्च साईट्स आणि ड्रोन तळांना लक्ष्य केल्याचे सांगितले. मात्र, इराणच्या या जागा जगाला माहीत आहेत तशा खुल्या मैदानात नाहीत. इराणने आपले क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हे डोंगरांच्या आत असलेल्या गुहांमध्ये लपवून ठेवले आहेत. या नैसर्गिक तटबंदीला भेदणे अमेरिकन हवाई दलासाठी अत्यंत कठीण आहे. अमेरिकेचे दावे केवळ कागदावरच उरतात, कारण इंडिपेंडंट एजन्सीजकडून या नुकसानीची अद्याप कोणतीही पुष्टी मिळालेली नाही. इराणचा पलटवार: पॅट्रियट सिस्टीमवर घाला इराणने केवळ बचावात्मक पवित्रा घेतलेला नाही. इराणने बहरीन, कुवेत, ओमान, जॉर्डन, कतर आणि युएईमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर बॅलेस्टिक मिसाईल, क्रूझ मिसाईल आणि ड्रोन्सचा वर्षाव केला आहे. इराणची शैली ही एकाच वेळी ४०-५० क्षेपणास्त्रे डागण्याची आहे, जेणेकरून शत्रूची संरक्षण यंत्रणा कोलमडून पडेल. या हल्ल्यात अमेरिकेच्या अत्यंत महागड्या अशा पॅट्रियट एअर डिफेन्स सिस्टीमला मोठे नुकसान झाले आहे. बहरीनमधील पॅट्रियट बॅटरीजना लक्ष्य करण्यात आले. या बॅटरी म्हणजे एका मोठ्या डब्यासारखी यंत्रणा असते, ज्यात अनेक क्षेपणास्त्रे असतात आणि ती रडारशी जोडलेली असतात. इराणने आता अशी क्षेपणास्त्रे विकसित केली आहेत जी हवेत गुंगारा देऊ शकतात, ज्यामुळे अमेरिकेची रडार यंत्रणा चकवा खाते. अमेरिकेची शस्त्रनिर्मिती क्षमता आणि कॉस्ट एक्सचेंज रेशो या युद्धातील सर्वात मोठा धक्कादायक पैलू म्हणजे खर्च. अमेरिकन मॉडेल हे भांडवलशाही किंवा भांडवलशाहीवर आधारित आहे, जिथे प्रत्येक वस्तूची किंमत प्रचंड फुगलेली आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील शस्त्रास्त्रांच्या किमतीत जमीन-अस्मानाचा फरक आहे. निर्मितीची गती: अमेरिका एका महिन्यात केवळ १५ टॉम हॉक आणि २० पॅट्रियट इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे बनवू शकते. याउलट, इराण आपल्या उद्योगांमध्ये एखाद्या असेंब्ली लाईनप्रमाणे हजारो स्वस्त ड्रोन्स आणि क्षेपणास्त्रे झपाट्याने तयार करत आहे. साठ्यातील घट: एका अहवालानुसार, अमेरिकेने आपल्या एकूण साठ्यातील निम्मे THAAD आणि Patriot इंटरसेप्टर गमावले आहेत. तसेच ३०% टॉम हॉक क्षेपणास्त्रेही संपली आहेत. पुनर्प्राप्तीला लागणारा वेळ: युद्ध सुरू होण्यापूर्वी अमेरिकेची जी लष्करी स्थिती होती, तिथे पुन्हा पोहोचण्यासाठी अमेरिकेला किमान ५ वर्षे लागतील, असे संरक्षण तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. यालाच कॉस्ट एक्सचेंज रेशो म्हणतात. इराणचा एखादा स्वस्त ड्रोन (ज्याची किंमत काही लाख रुपये असेल) पाडण्यासाठी अमेरिकेला लाखो डॉलर्सचे क्षेपणास्त्र खर्च करावे लागते. हा आर्थिक बोजा अमेरिकेला पेलवणारा नाही. सॅटेलाईट फोटोंनी उघड केलेली पोलखोल अमेरिकन सरकारने सुरुवातीला आपल्या तळांच्या सॅटेलाईट इमेजेसवर सेन्सॉरशिप लादली होती, जेणेकरून नुकसान जगासमोर येऊ नये. परंतु, वॉशिंग्टन पोस्ट आणि प्लॅनेट लॅब सारख्या संस्थांनी जाहीर केलेल्या फोटोंनी खरी परिस्थिती समोर आणली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार: कतार, कुवेत, बहरीन आणि सौदी अरेबियामधील सुमारे १५ अमेरिकन लष्करी तळ नष्ट झाले आहेत किंवा त्यांचे नुकसान झाले आहे. विमानांचे हँगर, सैनिकांच्या बराकी, इंधन डेपो आणि रडार यंत्रणा उद्ध्वस्त झाल्या आहेत. काही तळ तर आता राहण्यायोग्य किंवा वापरण्यायोग्य उरलेले नाहीत. अमेरिकेचे घटते वर्चस्व युद्धाच्या भाषेत डिटरन्स म्हणजे शत्रूच्या मनात असलेला तुमचा धाक. अमेरिकेच्या बंदुकीतील गोळ्या आता संपत चालल्या आहेत. जर अमेरिकेची हीच स्थिती राहिली, तर भविष्यात उत्तर कोरिया किंवा चीनसारख्या देशांशी मुकाबला करणे त्यांना अशक्य होईल. सद्यस्थितीत अमेरिकेची अवस्था अशा व्यक्तीसारखी झाली आहे, जिचा हात आणि पाय फ्रॅक्चर आहे, पण ती अजूनही लढायला जात आहे. भांडवलशाही विरुद्ध स्वस्त उत्पादन मॉडेल इराणने युद्धाचे रूपांतर एका औद्योगिक प्रक्रियेत केले आहे. ज्याप्रमाणे एखाद्या मोठ्या भंडार्यात झटपट पुऱ्या तळल्या जातात, तसे इराण क्षेपणास्त्रे बनवत आहे. तर अमेरिकेची अवस्था एका आलिशान रेस्टॉरंटसारखी आहे, जिथे एक डिश बनायला खूप वेळ आणि पैसा लागतो. युद्धाच्या मैदानात जेव्हा मोठ्या संख्येने शस्त्रास्त्रांची गरज असते, तेव्हा अमेरिकेची ही संथ आणि महागडी पद्धत अपयशी ठरत आहे. निष्कर्ष: अमेरिका खरोखरच कमकुवत झाली आहे का? आज अमेरिका अशा वळणावर उभी आहे जिथे त्यांना आपले महागडे बूट वाचवणे कठीण जात आहे, तर इराण आपली ५० रुपयांची चप्पल फेकून अमेरिकेचे नुकसान करत आहे. अमेरिकन संरक्षण विभाग जरी सांगत असला की त्यांच्याकडे पुरेशी क्षमता आहे, तरीही आकडेवारी आणि वास्तव काही वेगळेच सांगत आहे. हा संघर्ष केवळ लष्करी राहिलेला नसून तो आर्थिक आणि उत्पादन क्षमतेचा लढा बनला आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते अली खामेनी यांच्या भाषणातून दिसणारा आत्मविश्वास आणि अमेरिकन तळांची झालेली वाताहत पाहता, यावेळचा स्कोर इराणच्या बाजूने झुकलेला दिसत आहे. जर हे युद्ध असेच दीड-दोन महिने चालले, तर अमेरिकेची प्रतिकारशक्ती पूर्णपणे संपण्याची भीती आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 551 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation शरद पवारांना मिळाले अभयदान! भाजपमध्ये अमित शाह विरुद्ध नितीन नवीन संघर्ष पेटला? राहुल गांधी कुठे आहेत? या एका प्रश्नाने मोदी सरकारच्या डंका नीतीचे वाभाडे काढले!
