ध्रुव राठीविरोधात जामीनपात्र वॉरंट अन् दिल्लीच्या राजकारणात उठलेले वादळ

दिल्ली (खास प्रतिनिधी) – राजधानी दिल्लीसह संपूर्ण देशात राजकीय आणि सामाजिक वातावरण प्रचंड तापले असून, प्रसिद्ध युट्यूबर ध्रुव राठी याच्याविरोधात दिल्लीतील न्यायालयाने जामीनपात्र वॉरंट जारी केले आहे. न्यायालयाच्या या निर्णयामुळे एका बाजूला ध्रुव राठीवर कायदेशीर कारवाईचा फास आवळला जात असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे, तर दुसऱ्या बाजूला दिल्ली पोलीस मुख्यालयाबाहेर तुफान राडा आणि सार्वजनिक आंदोलनाचा भडका उडाला आहे. पोलीस बळाचा वापर करून किंवा प्रमुख आंदोलकांना स्थानबद्ध करून हे आंदोलन दडपून टाकता येईल, असा दावा करणाऱ्यांचे सर्व अंदाज सपशेल चुकीचे ठरले आहेत. आज भरदुपारी शेकडो महिला कार्यकर्त्या आणि आंदोलक थेट दिल्ली पोलीस मुख्यालयाबाहेर दाखल झाल्या आणि त्यांनी प्रशासनाविरोधात एल्गार पुकारला. संपूर्ण देश सध्या एका मोठ्या आंदोलनाच्या मूडमध्ये असल्याचे दिसून येत असून, एकामागून एक प्रमुख चेहऱ्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतल्यानंतरही रस्त्यावरील जनक्रोश कमी होण्याऐवजी अधिकच उफाळून येत आहे.

८ वर्षे जुने मानहानीचे प्रकरण आणि न्यायालयाचे नवीन समन्स

ध्रुव राठीविरोधात कोर्टाने जारी केलेले हे वॉरंट तब्बल ८ वर्षे जुन्या, म्हणजेच २०१८ मधील एका गुन्हेगारी मानहानीच्या प्रकरणाशी संबंधित आहे. भारतीय जनता पक्षाच्या आयटी सेलचे सदस्य विकास पांडे यांनी ध्रुव राठीविरोधात ही कायदेशीर तक्रार दाखल केली होती. ध्रुव राठीने आपल्या यूट्यूब चॅनेलवर अपलोड केलेल्या एका व्हिडिओच्या माध्यमातून आपली आणि पक्षाची मानहानी केली, असा आरोप विकास पांडे यांनी या तक्रारीत केला होता. या प्रकरणाची पार्श्वभूमी पाहिल्यास, याच १२ ऑक्टोबर रोजी न्यायालयाच्या वतीने ध्रुव राठीच्या नावे नव्याने समन्स जारी करण्यात आले होते. योगायोगाने, याच सुमारास ध्रुव राठी भारतात आले होते, विविध ठिकाणी आंदोलनांशी संबंधित व्हिडिओ बनवत होते आणि त्यांना ताब्यात घेतले जात होते. तक्रारदार विकास पांडे हे गेल्या अनेक वर्षांपासून ध्रुव राठीला हे समन्स बजावण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे न्यायालयाने नमूद केले होते. त्यामुळे न्यायालयाने ध्रुव राठीच्या गुरुग्राम येथील निवासस्थानी हे नवीन समन्स पाठवण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले होते. २०१९ मध्येही त्याला समन्स जारी करण्याचा प्रयत्न झाला होता आणि आता त्याच प्रकरणाचा संदर्भ देत न्यायालयाने हे जामीनपात्र वॉरंट जारी केले आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, हे गैर-जामीनपात्र वॉरंट नसून जामीनपात्र वॉरंट आहे. त्यामुळे ध्रुव राठी कायदेशीररीत्या या कारवाईविरोधात अटकपूर्व जामीन मिळवू शकतो किंवा त्याच्या वकिलामार्फत न्यायालयात अर्ज सादर करू शकतो. मात्र, अचानक ८ वर्षांनंतर हे जुने प्रकरण उकरून काढून अशा प्रकारे घाई का दाखवली जात आहे, असा सवाल आता उपस्थित केला जात आहे.

जर्मन नागरिकत्वाचा भ्रमनिरास, बंगळुरू आंदोलन ते पासपोर्टचा ड्रामा

ध्रुव राठी हा जर्मनीचा नागरिक असून तो परदेशात बसूनच भारतविरोधी भूमिका घेतो, असा अपप्रचार सातत्याने केला जात होता. मात्र, काही दिवसांपूर्वी ध्रुव राठी थेट भारतात दाखल झाला आणि त्याने या सर्व आव्हानांना तोंड देत विरोधकांचे दावे फेटाळून लावले. ध्रुव राठीने बंगळुरू येथे जाऊन वोट चोर गद्दी छोड़ अशा आक्रमक घोषणा दिल्या आणि थेट पंतप्रधानांवर टीका करणारे व्हिडिओ तयार केले. यानंतर तो जेव्हा गुरुग्राम येथील आपल्या घरी थांबला होता, तेव्हा पोलीस त्याला ताब्यात घेण्यासाठी तेथे पोहोचले. त्यादरम्यान ध्रुव राठीने स्वतःच्या भारतीय पासपोर्टचे दर्शन घडवणारा व्हिडिओ बनवून सोशल मीडियावर अपलोड केला. यामुळे तो जर्मनीचा नसून भारताचाच कायदेशीर नागरिक आहे, हे प्रथमच संपूर्ण देशासमोर उघड झाले. ध्रुव राठीचे लग्न जर्मनीमध्ये झाले असून त्याला एक लहान मूल आहे आणि तो जर्मनीमध्ये वास्तव्यास होता; परंतु नागरिकत्वाने तो भारतीयच आहे हे स्पष्ट झाले. स्थानबद्धतेतून सुटका झाल्यानंतर ध्रुव राठीने घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत एक अत्यंत धक्कादायक दावा केला. त्याला ताब्यात घेण्यासाठी आलेल्या पोलीस कर्मचाऱ्यांनी त्याच्यासमोर चक्क हात जोडले होते आणि आम्ही तुमचे फॅन आहोत, कृपया आमची वरिष्ठांकडे कोणतीही तक्रार करू नका अशी विनंती केली होती, असा उलगडा ध्रुव राठीने केला. या दाव्यानंतर पोलिसांच्या कामगिरीवर आणि प्रशासनावरील राजकीय दबावावर जोरदार प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.

लंडनमधून थेट आव्हान: गांधी पुतळ्यासमोर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर आंदोलन

ध्रुव राठी सध्या लंडनमध्ये असून, तो अटकेपासून आणि पोलीस कारवाईपासून वाचण्यासाठी परदेशात पळून गेला आहे, असा आरोप त्याच्या विरोधकांकडून केला जात आहे. परंतु, या आरोपांना चोख प्रत्युत्तर देत ध्रुव राठीने लंडनमधूनच एक नवीन व्हिडिओ पोस्ट केला आहे. देशात सुरू असणाऱ्या या आंदोलनाची आणि अन्यायाची धग आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर गाजण्याची वेळ आली आहे, असे त्याने स्पष्ट केले. लंडन येथील ब्रिटिश पार्लमेंटबाहेर असलेल्या महात्मा गांधी यांच्या ऐतिहासिक पुतळ्यासमोर उभे राहून थेट आंदोलन छेडण्याचा निर्णय ध्रुव राठीने जाहीर केला आहे. बंगळुरूमध्ये सुरू झालेल्या या जनआंदोलनाला आता लंडनच्या भूमीवरून जागतिक व्यासपीठ मिळवून देण्याची तयारी ध्रुव राठीने केली असल्याचे यावरून स्पष्ट होत आहे.

दिल्ली पोलीस मुख्यालयावर महिलांचा धडक मोर्चा अन् प्रशासनाची पळापळ

ध्रुव राठीविरोधात वॉरंट जारी झाल्याच्या वृत्तासोबतच राजधानी दिल्लीतील परिस्थिती अत्यंत स्फोटक आणि तणावपूर्ण बनली आहे. ऑल इंडिया स्टुडंट्स असोसिएशन म्हणजेच आयशा (AISA) या संघटनेच्या महिला कार्यकर्त्या आज अचानक दिल्ली पोलीस मुख्यालयात घुसल्या अन् त्यांनी निदर्शने सुरू केली. महिला आंदोलक आणि पत्रकारांवर पोलीस सातत्याने करत असलेली दडपशाही, त्यांना वारंवार केले जाणारे डिटेन आणि त्यांच्यासोबत केली जाणारी असभ्य वर्तणूक याविरोधात या महिलांनी पोलीस मुख्यालयाबाहेर थेट अंगावर धावून जात निदर्शने केली. दिल्ली पोलीस होश में आओ, होश में आओ!, एफआयआर रद्द करा, रद्द करा! अशा आक्रमक घोषणांनी संपूर्ण दिल्ली पोलीस मुख्यालयाचा परिसर दुमदुमून गेला होता. वोट चोर गद्दी छोड़ या आंदोलनाचा भाग म्हणून आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या तातडीच्या राजीनाम्याची मागणी करत या महिला कार्यकर्त्यांनी पोलीस प्रशासनाला आरसा दाखवण्याचे काम केले.

नेहा बोरा ५ वेळा स्थानबद्ध! मध्यरात्रीचा हायव्होल्टेज ड्रामा

पोलीस आणि प्रशासनाकडून आंदोलकांना आणि त्यांच्या वकिलांना कसा मानसिक त्रास दिला जात आहे, याचा एक मोठा नमुना या आंदोलनादरम्यान समोर आला. महिला आंदोलक नेहा बोरा हिला पोलिसांनी पुन्हा एकदा ताब्यात घेतले; तिला तब्बल ५ वेळा पोलिसांनी वेगवेगळ्या टप्प्यांवर स्थानबद्ध केले आहे. तिला ताब्यात घेतल्यानंतर संपूर्ण रात्रभर मोठा हायव्होल्टेज ड्रामा सुरू होता. तिचे वकील तिला शोधण्यासाठी रात्रभर एका पोलीस ठाण्यातून दुसऱ्या पोलीस ठाण्यात फिरत होते, परंतु पोलीस प्रशासन त्यांना नेहा बोरा हिच्याबद्दल कोणतीही अचूक माहिती देत नव्हते. अखेर सकाळी ७ वाजता तिला सोडून देण्यात आल्याचे समोर आले. याशिवाय अभिजीत दीपके या आंदोलकाला न्यायालयात हजर करण्यात आले आहे, तर इतर दोन आंदोलक आधीच न्यायिक कोठडीत आहेत. नेहा बोरा असो, अभिजीत दीपके असो की ध्रुव राठी, आंदोलनाचा चेहरा असलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला कोर्टात खेचून आणि जेलमध्ये टाकून आंदोलन दडपण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचा आरोप होत आहे.

अघोषित आणीबाणी अन् रस्त्यावर उतरलेला जनक्रोधाचा भडका

दिल्लीत घडत असलेल्या या सर्व प्रकारामुळे देशात अघोषित आणीबाणी सारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे, असा घणाघाती आरोप आंदोलक आणि नागरिकांकडून केला जात आहे. भूतकाळात इंदिरा गांधी यांनी किमान कायदेशीररीत्या आणीबाणी घोषित केली होती, परंतु सध्याच्या काळात कोणतीही घोषणा न करता नागरिकांचे आणि आंदोलकांचे मूलभूत हक्क पायदळी तुडवले जात आहेत, अशी खरमरीत टीका होत आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्तांवर भ्रष्टाचाराचे आणि फ्रॉडचे अत्यंत गंभीर आरोप असताना त्यांनी नैतिकतेच्या आधारावर राजीनामा देणे गरजेचे होते, परंतु राजीनामा मागणाऱ्यांनाच तुरुंगात डांबले जात असल्याचे चित्र आहे. परंतु, प्रशासनाचा प्लॅन बी किंवा प्लॅन सी कितीही कडक असला तरी सर्व नेत्यांना आणि आंदोलकांना जेलमध्ये टाकून आंदोलन संपवता येत नाही, हा इतिहास आहे. भारतीय स्वातंत्र्यापासून ते आजपर्यंत जो नेता किंवा आंदोलक तुरुंगात गेला आहे, त्याच्याबद्दल जनतेच्या मनात प्रचंड सहानुभूती निर्माण झाली आहे आणि तीच जनता त्याच्या पाठीशी उभी राहिली आहे. काल दीप याला स्थानबद्ध केल्यानंतरही शेकडो लोक रस्त्यावर उतरले आणि त्यांनी जिंदाबाद-जिंदाबाद व भारत माता की जय च्या गगनभेदी घोषणा दिल्या. त्यामुळे आंदोलनाचे चेहरे उचलले तरीही देशात निर्माण झालेली आंदोलनाची ही धग सहजासहजी शांत होणारी नाही, हेच आजच्या दिल्ली पोलीस मुख्यालयावरील मोर्च्याने सिद्ध केले आहे.

Kanthak Suryatal