न्यूज चॅनेल सोडलं पण तत्त्व नाही! एका महिला पत्रकाराचा पत्रकारितेच्या मरणासन्न अवस्थेवर मोठा खुलासा

पत्रकारितेची गरिमा आणि सत्तेचा दबाव – एक आत्मचिंतन

भारतीय लोकशाहीचा चौथा स्तंभ मानली जाणारी पत्रकारिता आज एका अत्यंत कठीण वळणावर उभी आहे. नुकताच ज्येष्ठ निवेदिका गरिमा सिंह यांनी न्यूज २४ या वाहिनीचा दिलेला राजीनामा केवळ एका नोकरीचा त्याग नसून, तो सध्याच्या प्रसारमाध्यमांच्या व्यवस्थेविरुद्ध पुकारलेले एक बंड आहे. त्यांच्या १० मिनिटांच्या व्हिडिओने सोशल मीडियावर एकच वादळ निर्माण केले असून, आजच्या काळात खरंच पत्रकारिता जिवंत आहे का?” असा प्रश्न उपस्थित केला आहे.

प्रश्न विचारण्याचे स्वातंत्र्य आणि बदललेला काळ गरिमा सिंह यांनी आपल्या निवेदनात अत्यंत पोटतिडकीने मांडले आहे की, आजच्या काळात सत्तेला प्रश्न विचारणे ही एक मोठी जोखीम बनली आहे. त्यांनी भूतकाळातील उदाहरणे देत स्पष्ट केले की, एक काळ असा होता जेव्हा दूरदर्शनवरील जनवाणी सारख्या कार्यक्रमात विनोद दुआ मंत्र्यांना प्रश्न विचारत आणि त्या प्रश्नांमुळे मंत्र्यांच्या खुर्च्या हलत असत. माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांच्यासमोर पत्रकार निर्भीडपणे उभे राहून घोटाळ्यांवर प्रश्न विचारत आणि पंतप्रधानही माझ्याकडे लपवण्यासारखे काही नाही असे म्हणत उत्तर देत असत. मात्र, आज परिस्थिती बदलली आहे. आज जर तुम्ही प्रश्न विचारले, तर तुमच्या विरोधात सोशल मीडियावर ट्रोलर्सची फौज उभी केली जाते किंवा स्टुडिओमध्ये गोंधळ घालणारे लोक पाठवले जातात.

संस्थागत पत्रकारितेचे मरण गरिमा सिंह यांच्या मते, मोठ्या माध्यम संस्थांनी आता एक अघोषित नियम पाळला आहे: ते पत्रकाराला पत्रकार राहू देणार नाहीत. तुम्हाला प्रसिद्धी मिळेल, तुमचे लाखो फॉलोअर्स होतील, पण तुमची पत्रकार म्हणून असलेली ओळख आणि नैतिकता पुसली जाईल. ज्या दिवशी त्यांना जाणीव झाली की त्या आता पूर्ण निष्ठेने आणि प्रामाणिकपणे सर्वात मोठा सवाल (त्यांचा कार्यक्रम) विचारू शकणार नाहीत, त्याच क्षणी त्यांनी राजीनामा देण्याचा निर्णय घेतला.

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची गळचेपी आणि आरोप आज जेव्हा एखादा पत्रकार सत्तेला प्रश्न विचारतो, तेव्हा त्याला तत्काळ देशद्रोही, वामपंथी’ किंवा राष्ट्रविरोधी ठरवले जाते. गरिमा सिंह यांनी विचारले आहे की, एक सामान्य आस्तिक मुलगी, जी कुटुंब व्यवस्थेवर विश्वास ठेवते, ती केवळ प्रश्न विचारल्यामुळे वामपंथी कशी होऊ शकते? सनातन धर्मातही जिज्ञासा आणि प्रश्न विचारण्याला महत्त्व दिले आहे, मग आज प्रश्न विचारणाऱ्यांचा आवाज का दाबला जात आहे?

मैदानातून डिजिटलकडे स्थलांतर रवींद्र जैन यांच्यासारखे अनेक पत्रकार आता मुख्य प्रवाहातील वर्तमानपत्रे आणि चॅनेल सोडून सबकी खबर सारख्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मकडे वळत आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे कार्यालयांमध्ये बसून आता खरी पत्रकारिता करणे अशक्य झाले आहे. गरिमा सिंह यांचा २७ दिवसांचा पडद्यामागचा काळ हा देशातील राजकीय आणि सामाजिक अस्वस्थता टिपणारा होता. जंतरमंतरवर मुलांवर झालेली लाठीमार असो, किंवा संसदेत झालेली अभद्र भाषा, या सर्व गोष्टींवर प्रश्न विचारणे ही पत्रकाराची जबाबदारी आहे, पण ती पार पाडणे आता कठीण झाले आहे.

निष्कर्ष गरिमा सिंह यांची ही लढाई केवळ स्वतःसाठी नाही, तर संपूर्ण पत्रकारितेच्या भविष्यासाठी आहे. त्यांनी दिलेला हा राजीनामा सत्तेला आणि माध्यम मालकांना चपराक देणारा आहे. जर लोकशाहीत प्रश्न विचारण्याची परंपरा संपली, तर ती लोकशाही केवळ नावालाच उरेल. गरिमा सिंह यांनी नोकरी सोडली असली तरी, त्यांनी प्रश्न तर विचारलेच जातील असा ठाम निश्चय व्यक्त केला आहे. आता चेंडू प्रेक्षकांच्या आणि इतर पत्रकारांच्या कोर्टात आहे  आपल्याला चाटूगिरी करणारी पत्रकारिता हवी की सत्य मांडणारी? पत्रकारितेचा हा ढासळणारा स्तर भविष्यात रद्दीच्या टोपलीत फेकला जाईल आणि पुन्हा एकदा स्वतंत्र पत्रकारितेचा सूर्योदय होईल, अशी आशा व्यक्त करणे आजच्या काळात गरजेचे आहे.

सोर्स ..