सध्या देशाच्या राजकारणात आणि सोशल मीडियावर एका शब्दाने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे, तो शब्द म्हणजे पालतू मीडिया. संसदेमध्ये प्रियांका गांधी यांनी केंद्र सरकारवर टीका करताना या शब्दाचा वापर केला आणि त्यानंतर जणू काही मधमाशांचे पोळेच डवचले गेले.
प्रियांका गांधी यांचे संसदेतील आक्रमक भाषण
संसदेत बोलताना प्रियांका गांधी यांनी थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या कार्यपद्धतीवर आणि प्रचाराच्या तंत्रावर निशाणा साधला. त्यांनी म्हटले की, पंतप्रधान आणि त्यांचे सहकारी आजही या भ्रमात आहेत की, पीआर नैरेटिव्ह बदलून आणि पालतू मीडियाच्या जोरावर त्यांची नौका पार होईल.
प्रियांका गांधी यांनी मोदींच्या रील बनवण्याच्या आवडीवरही कटाक्ष टाकला. त्या म्हणाल्या, पंतप्रधानजी, कॅमेऱ्याचा अँगल बदलण्यापेक्षा मनाचा अँगल बदला. ही आजची पिढी जागरूक आहे, तिला खोटेपणा ओळखण्याची क्षमता आहे. त्यांनी असा आरोप केला की, शिक्षणात सुधारणा करण्याऐवजी आरएसएस विचारधारेच्या लोकांना मोठ्या पदांवर बसवले जात आहे आणि हे वास्तव लपवण्यासाठी मीडियाचा वापर केला जात आहे.
निशिकांत दुबे यांचा पलटवार आणि वादाला तोंड
प्रियांका गांधींच्या पालतू या शब्दावर भाजप खासदार निशिकांत दुबे यांनी तीव्र आक्षेप घेतला. मीडियाला पालतू म्हणणे हा लोकशाहीच्या चौथ्या स्तंभावर मोठा प्रहार असल्याचे त्यांनी म्हटले. त्यांनी १९७५ च्या आणीबाणीची आठवण करून देत गांधी कुटुंबावर टीका केली की, त्या काळात काय छापायचे आणि कोणाची गाणी (उदा. किशोर कुमार) वाजवायची हे हेच लोक ठरवत होते.
मात्र, याच वेळी निशिकांत दुबे स्वतः एका मोठ्या वादात अडकले. संसदेत बोलताना त्यांनी देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्याबद्दल अत्यंत खालच्या पातळीवरची भाषा वापरली. त्यांनी नेहरूंना अय्याश (व्यसनी किंवा विलासी) असे संबोधले आणि आपण हे पुराव्यासह सिद्ध करू शकतो असा दावा केला. त्यांच्या या विधानानंतर मोठा गदारोळ झाला.
नेहरूंवरील टीकेचे विश्लेषण
निशिकांत दुबे यांच्या या विधानाचा समाचार घेताना असे म्हटले गेले की, जर नेहरू खरोखरच अय्याश असते, तर ते एका श्रीमंत घराण्यातून येऊनही स्वातंत्र्याच्या लढाईसाठी वर्षानुवर्षे तुरुंगात का राहिले असते? गिरीराज सिंह यांनीही यापूर्वी नेहरूंच्या त्यांच्या बहिणीसोबतच्या फोटोंवरून असेच चुकीचे अर्थ काढण्याचा प्रयत्न केला होता. या पार्श्वभूमीवर, प्रियांका गांधींना मर्यादेची शिकवण देणाऱ्या निशिकांत दुबे यांनी स्वतः संसदेची मर्यादा पाळली का, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे.
मीडिया अँकर्सची प्रतिक्रिया: अमीष देवगण आणि रूबिका लियाकत
प्रियांका गांधींच्या टीकेमुळे मुख्य प्रवाहातील मीडिया चांगलेच संतापले आहेत.
- अमीष देवगण: त्यांनी स्वतःचा एक व्हिडिओ शेअर करत गोदी मीडिया या शब्दाचा निषेध केला. त्यांच्या मते, देशाची बाजू मांडणे आणि मां भारतीच्या कुशीत (गोदीत) बसणे जर गोदी मीडिया असेल, तर तो अभिमान आहे. त्यांनी नीरा राडिया टेप्सचा उल्लेख करत असा आरोप केला की, काँग्रेसच्या काळात पत्रकार मंत्री कोण होणार हे ठरवायचे.
- रूबिका लियाकत: रूबिका यांनी यूट्यूबवर काम करणाऱ्या पत्रकारांना दरबारी आणि रुदाली गँग असे संबोधले. त्यांच्या मते, ज्यांना मुख्य प्रवाहातील मीडियातून बाहेर काढले गेले, ते आता कुंठित होऊन टीका करत आहेत.
प्रतिवाद आणि मूळ प्रश्न
या संपूर्ण वादात काही महत्त्वाचे प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. जर अमीष देवगण आणि इतर अँकर्स निष्पक्ष असतील, तर त्यांनी २०१४ नंतर पंतप्रधानांची मुलाखत घेताना किंवा त्यांना जाब विचारताना एखादा तरी कठीण प्रश्न विचारला आहे का? रवीश कुमार यांनी ज्याप्रमाणे मनमोहन सिंग सरकारला थेट प्रश्न विचारले होते, तशी हिंमत आजचा मीडिया दाखवतो का? असा सवालही या स्रोतांतून विचारला गेला आहे.
शिवाय, राधिका खेडा यांनी अमीष देवगणचा पाठिंबा देताना प्रियांका गांधींना टूलकिट स्क्रिप्ट वाचण्यापेक्षा वास्तव पाहण्याचा सल्ला दिला. पण दुसरीकडे, प्रियांका गांधींचा असा तर्क आहे की, मीडिया आज भाजपसाठी सुरक्षा कवच म्हणून काम करत आहे.
निष्कर्ष
प्रियांका गांधींच्या पालतू मीडिया या विधानाने सत्ताधारी पक्ष आणि मीडिया यांमधील संबंधांवर पुन्हा एकदा चर्चा घडवून आणली आहे. एका बाजूला लोकशाहीच्या चौथ्या स्तंभाची प्रतिष्ठा जपण्याची भाषा केली जात आहे, तर दुसऱ्या बाजूला संसदेतच माजी पंतप्रधानांवर व्यक्तिगत चिखलफेक केली जात आहे. कपिल मिश्रा यांच्यासारख्या नेत्यांनी पंतप्रधानांवर टीका करूनही त्यांना भाजपमध्ये स्थान मिळते, यावरून राजकीय सोयीनुसार नैतिकता कशी बदलली जाते, हेच स्पष्ट होते.
शेवटी, जनतेच्या मुद्द्यांवर आवाज उठवणे हे मीडियाचे काम आहे, पण आजचा मीडिया केवळ पीआर नरेटिव्ह चालवण्यात व्यस्त आहे का? हा प्रश्न प्रियांका गांधींच्या विधानाने ऐरणीवर आणला आहे.
