सध्याच्या जागतिक भूराजकीय परिस्थितीत मध्यपूर्व पुन्हा एकदा ज्वालामुखीच्या तोंडावर उभा आहे. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प इराणच्या विरोधात आक्रमक पवित्रा घेत असताना, त्यांच्या एका निर्णयाने अमेरिकन सुरक्षा यंत्रणेत चिंतेचे वातावरण निर्माण केले आहे. वृत्त असे आहे की, अमेरिका इराणच्या अणुकेंद्रित तळांना, विशेषतः फोर्डो आणि नतांझ सारख्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्यासाठी आपल्या सर्वात प्रगत समजल्या जाणाऱ्या बी-२ (B-2) बॉम्बरचा वापर करण्याची तयारी करत आहे. परंतु, जाणकारांच्या मते, हा निर्णय अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठी सामरिक चूक ठरू शकतो.
बी-२ बॉम्बर: अजेय की कालबाह्य?
बी-२ बॉम्बरला अमेरिकेच्या हवाई दलाचा कणा मानले जाते. पतंगा सारखा आकार असलेला हा अजस्त्र विमान आपल्या स्टेल्थ तंत्रज्ञानासाठी ओळखला जातो, ज्यामुळे तो रडारच्या नजरेत येत नाही. तथापि, तांत्रिकदृष्ट्या पाहिल्यास, बी-२ हा एक सबसॉनिक विमान आहे, म्हणजेच त्याचा वेग ध्वनीच्या वेगापेक्षा कमी (सुमारे १०१० किमी/तास) आहे. इराणने यापूर्वीच अमेरिकेच्या अधिक प्रगत आणि वेगवान एफ-३५ (F-35) आणि इतर स्टेल्थ विमानांना पाडल्याचा दावा केला आहे. ३००० किमी/तास वेगाने उडणारी विमाने जर इराणच्या तावडीतून सुटू शकली नाहीत, तर त्यामानाने संथ असलेला आणि ५२.४ मीटर एवढ्या मोठ्या पंखांचा विस्तार असलेला बी-२ बॉम्बर इराणसाठी सोपे लक्ष्य ठरू शकतो.
इराणचे इन्फ्रारेड तंत्रज्ञान: अमेरिकेची डोकेदुखी
अमेरिकेचा सर्वात मोठा विश्वास हा स्टेल्थ तंत्रज्ञानावर आहे, जे रडारच्या लहरींना शोषून घेते किंवा विखुरते. पण इराणने यावर एक वेगळीच तोड शोधली आहे. रडार लहरींऐवजी इराण इन्फ्रारेड किरणांचा वापर करून विमानांमधून निघणाऱ्या उष्णतेचा माग काढते. बी-२ सारख्या मोठ्या विमानाचे इंजिन प्रचंड उष्णता निर्माण करते. जरी धूर लपवण्याचे तंत्रज्ञान अमेरिकेकडे असले, तरी ही उष्णता लपवणे अशक्य आहे. कोविड काळात जसे लांबून ताप मोजणारे थर्मामीटर काम करायचे, अगदी त्याच तत्त्वावर इराणची यंत्रणा आकाशातील उष्णतेचा स्रोत शोधून क्षेपणास्त्र डागू शकते. यामुळे रडारला अदृश्य’वाटणारे विमान इराणच्या डोळ्यांना स्पष्ट दिसू शकते.
रिव्हर्स इंजिनिअरिंगचा धोका: तंत्रज्ञानाची चोरी
जर इराणने एकही बी-२ बॉम्बर पाडण्यात यश मिळवले, तर तो अमेरिकेसाठी केवळ लष्करी धक्का नसेल, तर तंत्रज्ञानाचा महाविनाश असेल. अमेरिकेचे हे विमान अत्यंत गोपनीय तंत्रज्ञानाने बनलेले आहे. इराणचे वैज्ञानिक रिव्हर्स इंजिनिअरिंगमध्ये निष्णात मानले जातात. जर या विमानाचे अवशेष त्यांच्या हाती लागले, तर काही आठवड्यांतच ते अमेरिकेच्या दशकांच्या संशोधनाचे रहस्य उलगडू शकतात. हे तंत्रज्ञान रशिया किंवा चीनच्या हाती लागण्याचा धोकाही तितकाच मोठा आहे, ज्यामुळे भविष्यात अमेरिकेची सर्व स्टेल्थ विमाने निकामी ठरू शकतात.
ब्रिटन आणि प्रादेशिक सुरक्षेवर होणारे परिणाम
या युद्धात केवळ अमेरिकाच नाही, तर ब्रिटनही ओढले गेले आहे. अमेरिकेचे बी-१ (B-1) बॉम्बर ब्रिटनच्या तळांवरून उड्डाण करत आहेत, ज्यामुळे इराणने आता ब्रिटनलाही थेट इशारा दिला आहे. इराणच्या मते, ज्या देशाच्या भूमीवरून त्यांच्यावर हल्ले होतील, तो देश युद्धाचा भाग मानला जाईल आणि तिथल्या लष्करी तळांवर हल्ले करण्याचा अधिकार इराणला असेल. यामुळे मध्यपूर्वेतील हा संघर्ष आता युरोपपर्यंत पोहोचण्याची चिन्हे आहेत.
आर्थिक युद्ध आणि डॉलरला आव्हान
लष्करी आघाडीसोबतच इराणने आर्थिक आघाडीवरही अमेरिकेला घेरण्यास सुरुवात केली आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अराक्षी यांनी सूचित केले आहे की, इराण आता होर्मुझच्या समुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर टोल किंवा शुल्क आकारू शकतो, जसे इजिप्त सुएझ कालव्यासाठी आकारते. इतकेच नाही तर, भविष्यात तेलाचा व्यापार डॉलरऐवजी इतर चलनात करण्याची धमकी इराणने दिली आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारपेठेत डॉलरच्या वर्चस्वाला मोठा तडा जाऊ शकतो.
निष्कर्ष
डोनाल्ड ट्रम्प यांची इराणविरोधी रणनीती अमेरिकेला एका अशा दलदलीत ढकलत आहे, जिथून बाहेर पडणे कठीण होईल. बी-२ बॉम्बरचा वापर करणे म्हणजे अमेरिकेच्या प्रतिष्ठेचा जुगार खेळण्यासारखे आहे. जर हे विमान इराणने पाडले, तर अमेरिकेची लष्करी दहशत कायमची संपुष्टात येईल आणि जागतिक राजकारणात एक नवीन काळा अध्याय लिहिला जाईल. अमेरिकेने आपली ताकद दाखवण्याच्या नादात आपली सर्वात मोठी गुपिते गमावू नयेत, हाच या क्षणी सर्वात मोठा धडा आहे.
