सैतानाची मैत्री आणि आखातातील अशांतता असे म्हटले जाते की सैतानाची मैत्री आणि शत्रूत्व दोन्ही भारी पडतात. सध्या अरब देशांना अमेरिकेच्या, विशेषतः डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या मैत्रीचा असाच अनुभव येत असल्याचे चित्र दिसत आहे. मध्य पूर्वेतील परिस्थिती आता अशा वळणावर आली आहे जिथे शांततेच्या सर्व शक्यता मावळल्या आहेत आणि एका मोठ्या युद्धाची सुरुवात झाली आहे असे मानले जात आहे.
ट्रम्पचा टोल आणि व्यापार नीती या संघर्षातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होरमुझच्या सामुद्रधुनी सुरक्षित ठेवण्याच्या बदल्यात आखाती देशांकडून २०% टोल वसूल करण्याची घोषणा केली आहे. जेव्हा इराणने केवळ १% टोलची चर्चा केली होती, तेव्हा आंतरराष्ट्रीय नियम आणि मुक्त व्यापाराच्या गप्पा मारल्या जात होत्या. मात्र, आता ट्रम्प यांनी सौदी अरब, यूएई, कतार, बहरीन आणि कुवेत यांसारख्या देशांकडून थेट २०% वसुली करण्याचे जाहीर केले आहे, ज्यामुळे या देशांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे. ट्रम्प यांचे म्हणणे आहे की, या देशांच्या संरक्षणासाठी अमेरिकेने मोठी किंमत मोजली आहे आणि आता त्याचा मोबदला म्हणून हा टोल भरावा लागेल.
सौदीचा हल्ला आणि हुथींचा पलटवार येमेनमध्ये गेल्या सात-आठ वर्षांपासून सुरू असलेला संघर्ष आता एका नवीन टप्प्यावर पोहोचला आहे. सौदी अरबच्या समर्थित सैन्याने येमेनची राजधानी ‘सना’ वर हल्ला केला आहे. इराणमधून एक विमान हुथी बंडखोरांच्या शिष्टमंडळाला घेऊन परतत असताना, सौदी समर्थित सैन्याने त्याला सना विमानतळावर उतरण्यापासून रोखण्यासाठी हल्ला केला.
विशेष म्हणजे, हा हल्ला करण्यापूर्वी सौदीने ट्रम्प यांची परवानगी घेतल्याचे समोर आले आहे. हुथींनी आतापर्यंत सौदीवर मोठे हल्ले टाळले होते, अगदी इस्रायल-अमेरिका युद्धाच्या काळातही त्यांनी संयम बाळगला होता. मात्र, सौदीच्या या नव्या चिथावणीमुळे हुथींनी आता थेट सौदीवर क्षेपणास्त्रे डागण्यास सुरुवात केली आहे आणि बाब अल-मंदेब ही समुद्री वाट बंद करण्याची धमकी दिली आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम जर होरमुझची सामुद्रधुनी आणि बाब अल-मंदेब हे दोन्ही मार्ग बंद झाले, तर जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचे (Crude Oil) भाव गगनाला भिडू शकतात. तज्ज्ञांच्या मते, ब्रेंट क्रूड ऑईलचा दर २०० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचू शकतो, जो सध्याच्या किमतीच्या दुप्पट असेल. याचा थेट परिणाम भारतासह जगभरातील पेट्रोल-डिझेलच्या किमतींवर आणि महागाईवर होईल.
इराण आणि अमेरिकेचा थेट संघर्ष ट्रम्प यांनी आपल्या सिनेटला पत्राद्वारे कळवले आहे की युद्ध पुन्हा सुरू झाले आहे. अमेरिकेने इराणच्या बुशहर, चाबहार, जास्क आणि बंदर अब्बास यांसारख्या लष्करी तळांवर ५ तास सलग हल्ले केले आहेत. प्रत्युत्तरादाखल इराणच्या आयआरजीसीने बहरीनमधील अमेरिकेच्या पाचव्या ताफ्यावर आणि जॉर्डनमधील अमेरिकन तळांवर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोनने हल्ले केल्याचा दावा केला आहे.
अरब देशांची कोंडी आणि इस्रायलचे रक्षण ट्रम्प यांचे धोरण स्पष्ट दिसतेय, अमेरिकन करदात्यांचा पैसा न वापरता अरब देशांच्या पैशातून (पेट्रो-डॉलर) हे युद्ध लढणे. अमेरिकन सैन्य प्रत्यक्षात इस्रायल आणि नेतान्याहू यांना वाचवण्यासाठी लढत आहे, मात्र त्याची वसुली अरब देशांकडून केली जात आहे. इराणचे अराक्षी यांनी ट्रम्प यांच्यावर टीका करताना म्हटले की, जर जहाजांच्या सुरक्षेसाठी टोल घेणे योग्य असेल, तर इराणचा १% टोलही योग्यच होता.
पाकिस्तानची दुविधा या युद्धामुळे पाकिस्तानची अडचण मोठी झाली आहे. पाकिस्तानचे सौदी अरबशी सुरक्षा करार आहेत आणि दुसरीकडे इराणशीही त्यांनी संबंध सुधारण्याचा प्रयत्न केला होता. आता जर सौदी आणि इराण हुथींच्या माध्यमातून समोरासमोर आले, तर पाकिस्तानला नेमकी कोणाची बाजू घ्यावी लागेल, हा एक कठीण प्रश्न आहे.
निष्कर्ष मिडल इस्टमध्ये आता शांततेचे करार इतिहासजमा झाले आहेत. जोपर्यंत डोनाल्ड ट्रम्प आणि नेतान्याहू यांसारखे नेते या युद्धाचे नेतृत्व करत आहेत, तोपर्यंत जगाला एका मोठ्या आर्थिक आणि लष्करी संकटाचा सामना करावा लागणार आहे. होरमुझ आणि बाब अल-मंदेब बंद होणे म्हणजे जगाच्या रक्तवाहिन्या थांबण्यासारखे आहे, ज्यामुळे आगामी काळात मोठी जागतिक उलथापालथ अपेक्षित आहे.
