गेल्या काही तासांत मध्यपूर्वेतील तणावाने नव्या टप्प्यात प्रवेश केला आहे. अमेरिका-ईरान संघर्ष आता केवळ राजनैतिक वक्तव्यांपुरता मर्यादित नसून प्रत्यक्ष लष्करी क्षमतांची चाचणी बनत चालला आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, ईरानने अमेरिकेच्या महत्त्वाच्या लष्करी साधनसंपत्तीला लक्ष्य करत मोठे नुकसान केल्याचा दावा केला जात आहे.
अमेरिकी लष्करी संपत्तींवर हल्ले
मागील २४ तासांत ईरानने अमेरिकेच्या अनेक अत्याधुनिक विमानांवर आणि हेलिकॉप्टरांवर हल्ले केल्याची माहिती समोर आली आहे.
- F-15E फायटर जेट — हे युद्धविमान पाडल्याचा दावा करण्यात आला असून पायलटना इजेक्ट व्हावे लागले.
- A-10C रेस्क्यू विमान — बचाव मोहिमेदरम्यान एक विमान कोसळले, तर दुसरे गंभीररीत्या नुकसानग्रस्त झाले.
- CH-47 चिनूक हेलिकॉप्टर — कुवैत परिसरात हे हेलिकॉप्टर पाडण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
- HH-60W रेस्क्यू हेलिकॉप्टर्स — ही बचाव हेलिकॉप्टर्सही मोठ्या प्रमाणात नुकसानग्रस्त झाल्याचा दावा आहे.
जर हे दावे सत्य ठरले, तर अमेरिकेच्या हवाई वर्चस्वाला गंभीर धक्का मानला जाईल.
ईरानच्या यशामागील तांत्रिक व रणनीतिक कारणे
डिफेन्स तज्ज्ञ प्रोफेसर मुख्तदिर खान यांच्या मते, ईरानच्या आक्रमक क्षमतेत झालेली वाढ ही योगायोग नसून बहुपक्षीय सहकार्याचा परिणाम आहे.
१. रशियाकडून गुप्तचर माहिती
रशिया ईरानला अमेरिकन विमानांचे लोकेशन, तळ आणि ऑपरेशनल स्थिती याबाबत अचूक माहिती देत असल्याचा दावा केला जातो.
२. युक्रेन युद्धातील अनुभव
युक्रेन युद्धादरम्यान विकसित झालेल्या ड्रोन, इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आणि हवाई प्रतिकार तंत्रज्ञानाचे धडे ईरानला दिल्याचे सांगितले जाते.
३. चीनी तांत्रिक मदत
चीन ईरानला प्रगत क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान तसेच रिअल-टाइम इंटेलिजन्स सहाय्य पुरवत असल्याची चर्चा आहे.
या तिन्ही घटकांमुळे पारंपरिक महासत्ता असलेल्या अमेरिकेला अनपेक्षित आव्हान उभे राहिल्याचे विश्लेषण केले जात आहे.
अमेरिकेतील राजकीय दबाव आणि अंतर्गत मतभेद
अमेरिकेच्या राजकारणातही या संघर्षामुळे तणाव वाढल्याचे दिसते. माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यावर इस्रायल समर्थक लॉबीचा मोठा दबाव असल्याचा आरोप केला जात आहे. दरम्यान, अमेरिकन लष्करातील अनेक वरिष्ठ अधिकारी थेट जमिनीवरील युद्धाच्या विरोधात असल्याचे सांगितले जाते. काही उच्चपदस्थ जनरल्सना पदावरून हटवण्यात आल्याचीही चर्चा आहे, कारण त्यांनी या संघर्षाला चुकीची रणनीती म्हटले होते.अनुभवी नेत्या तुलसी गबार्ड यांसारख्या व्यक्तींचा सल्ला दुर्लक्षित केल्याबद्दलही ट्रंप यांच्यावर टीका होत असल्याचे विश्लेषक सांगतात.
भविष्यातील परिस्थिती: दीर्घ युद्धाची शक्यता
या संघर्षाचा शेवट लवकर होईल अशी चिन्हे सध्या दिसत नाहीत. उलट, हा संघर्ष लांबला तर:
- अमेरिकेला लष्करी व आर्थिक नुकसान सहन करावे लागू शकते,
- तर रशिया, चीन आणि ईरान यांना रणनीतिक व आर्थिक लाभ मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
जागतिक राजकारणात शक्तिसंतुलन बदलत असल्याचे संकेत या संघर्षातून स्पष्ट दिसतात.
प्रश्न आता फक्त युद्धाचा नाही — जगाच्या पुढील सामरिक व्यवस्थेचा आहे.
