पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांची संख्याशास्त्रांतील विद्या वाचस्पती पदवी नांदेड जिल्ह्यात पोलिसांसाठी उपयुक्त ठरेल 

नांदेड जिल्हा, ज्याला संस्कृत कवींचा जिल्हा म्हणून ओळखले जातो, आता हा जिल्हा एका नव्या प्रशासकीय अध्यायाचा साक्षीदार बनत आहे. गोदावरीच्या काठावर वसलेला हा जिल्हा भौगोलिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अशा या ऐतिहासिक जिल्ह्याच्या कायदा आणि सुव्यवस्थेची धुरा आता डॉ. नीलाभ रोहन यांच्याकडे सोपवण्यात आली आहे.

पदभार आणि पार्श्वभूमी डॉ. नीलाभ रोहन यांनी २४ जून २०२६ रोजी, बुधवारी सायंकाळी ६:१२ वाजता नांदेडच्या पोलीस अधीक्षक पदाचा कार्यभार स्वीकारला. त्यांच्या नियुक्तीचा हा मुहूर्त दशमी तिथी संपून एकादशी सुरू होत असतानाचा होता, जो जिल्ह्याच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने एक शुभ संकेत मानला जात आहे. डॉ. नीलाभ रोहन यांचा जन्म १९८८ मध्ये उत्तर प्रदेश राज्यात झाला असून ते सेवानिवृत्त जिल्हा न्यायाधीश श्री दिग्विजयजी नाथ यांचे चिरंजीव आहेत. त्यांनी २०१६ मध्ये केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची (UPSC) परीक्षा उत्तीर्ण करून आयपीएस (IPS) केडर प्राप्त केले.

शैक्षणिक नैपुण्य: संख्याशास्त्राचे महत्त्व डॉ. नीलाभ रोहन यांचे शिक्षण अत्यंत उच्च दर्जाचे आहे. त्यांनी संख्याशास्त्रात पदवी आणि विद्यावाचस्पती  या पदव्या संपादन केल्या आहेत. एका पोलीस अधिकाऱ्याकडे संख्याशास्त्रासारखा विषय असणे हे प्रशासनासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते.

संख्याशास्त्राचा जगातील आणि प्रशासनातील उपयोग: संख्याशास्त्र हे केवळ आकड्यांचे शास्त्र नसून ते भविष्यातील घटनांचा अंदाज वर्तवण्याचे आणि अचूक निर्णय घेण्याचे शास्त्र आहे.

• गुन्हेगारी विश्लेषण : डेटा-ड्रिव्हन पोलिसिंग मध्ये संख्याशास्त्राचा मोठा वाटा असतो. कोणत्या भागात, कोणत्या वेळी आणि कोणत्या प्रकारचे गुन्हे घडण्याची शक्यता जास्त आहे,याचे विश्लेषण करण्यासाठी सांख्यिकीय मॉडेल्स वापरली जातात.
• साधनसामग्रीचे नियोजन: पोलिसांचे मनुष्यबळ आणि वाहने यांचा वापर कुठे प्रभावीपणे करता येईल, यासाठी संख्याशास्त्र उपयुक्त ठरते.
• सायबर सुरक्षा: सध्याच्या सायबर युगात एन्क्रिप्शन आणि डेटा विश्लेषणासाठी प्रगत गणित आणि संख्याशास्त्राचा वापर केला जातो.
• लोकसंख्याशास्त्रीय अभ्यास: नांदेड जिल्ह्याचा १०,५२८ चौ. किमी विस्तार आणि सुमारे ३३.६१ लाख लोकसंख्या पाहता, संसाधनांचे वाटप करण्यासाठी सांख्यिकीय माहितीचा आधार घेतला जातो.
• आर्थिक आणि सामाजिक धोरणे: सरकारी योजनांची अंमलबजावणी आणि त्यांचे यश मोजण्यासाठी संख्याशास्त्र हे जगातील सर्वात महत्त्वाचे साधन आहे.

बक्षीस आणि हिंगोलीतील कामगिरी

डॉ.नीलाभ रोहन यांनी प्रतिनियुक्तीवर असतांना वीरता पुरस्कार पण मिळवलेला आहे.तथापि,डॉ. रोहन यांचा हिंगोलीतील अनुभव अत्यंत प्रभावी राहिला आहे . त्यांनी हिंगोलीचे पोलीस अधीक्षक असताना एका हायप्रोफाईल हायवे दरोड्याचा गुन्हा केवळ २४ तासांत उघडकीस आणला होता. या प्रकरणात दरोडेखोरांना पकडण्यासाठी त्यांच्या पथकाने १,६०० किमीचा प्रवास करून आंध्र प्रदेशातून आरोपींना अटक केली आणि २० लाख रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला. त्यांची ही कार्यतत्परता नांदेड जिल्ह्यासाठी एक मोठी जमेची बाजू ठरणार आहे.

नांदेडसमोरील सुरक्षा आव्हाने नांदेड जिल्ह्याच्या सीमा महाराष्ट्र, तेलंगणा आणि कर्नाटक या तीन राज्यांना लागून आहेत, ज्यामुळे आंतरराज्य गुन्हेगारी रोखणे हे एक मोठे आव्हान आहे.

• देशविरोधी कारवाया आणि ISI चे जाळे: पोलीस अधीक्षक डॉ.नीलाभ रोहन यांनी पदभार स्वीकारताच एक अत्यंत गंभीर बाब उघडकीस आणली आहे. पाकिस्तानची गुप्तचर संस्था ‘ISI’ सोशल मीडियाच्या माध्यमातून (फेसबुक, इंस्टाग्राम) नांदेडमधील तरुणांना आपल्या जाळ्यात ओढत आहे. शहजाद भट्टी, राणा हुसेन यांसारखे एजंट भारतीय तरुणांना पैशांचे आमिष दाखवून संवेदनशील ठिकाणांची माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
• तरुणांचे रॅडिकलायझेशन: जे तरुण सोशल मीडियावर शस्त्रांसह फोटो टाकतात किंवा प्रसिद्धीच्या मागे असतात, त्यांना हे एजंट लक्ष्य करतात. डॉ. रोहन यांच्या नेतृत्वाखाली आतंकवाद विरोधी पथक यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.
• सायबर गुन्हेगारी: अती तिथे माती या उक्तीप्रमाणे सोशल मीडियाचा अतिवापर तरुणांसाठी घातक ठरत आहे .

भौगोलिक आणि प्रशासकीय स्थिती नांदेड जिल्ह्यात १६ तालुके असून जिल्ह्याचा साक्षरता दर ७५.४५% आहे. पोलीस उप महानिरीक्षक शहाजी उमाप,जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले आणि जिल्हा परिषद मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्रीमती मेघना कावली  यांच्यासोबत डॉ. नीलाभ रोहन यांचा समन्वय जिल्ह्याच्या विकासाला आणि सुरक्षेला गती देणारा ठरेल. शहरी लोकसंख्येचे प्रमाण २७.१९% असून उर्वरित ग्रामीण भाग असल्याने ग्रामीण पोलिसांचे सक्षमीकरण करणे ही त्यांची प्राथमिकता असेल.

जनतेला आवाहन आणि निष्कर्ष डॉ. नीलाभ रोहन यांनी स्पष्ट केले आहे की, गुन्हेगारांच्या मनात पोलिसांचा धाक असायला हवा, कारण चोराच्या मनात चांदणे असतेच. त्यांनी नागरिकांना आणि पालकांना विशेष आवाहन केले आहे की, त्यांनी आपल्या मुलांच्या सोशल मीडिया हालचालींवर लक्ष ठेवावे. कोणत्याही संशयास्पद आंतरराष्ट्रीय क्रमांकावरून येणाऱ्या कॉलला प्रतिसाद देऊ नये, कारण सावध तो सुखी.

शेवटी, एक ही वीण गाठी, तरच प्रगती होईल पाठी या भावनेतून पोलीस आणि जनता यांनी एकत्र येऊन काम करणे गरजेचे आहे. डॉ. नीलाभ रोहन यांच्यासारख्या उच्चशिक्षित आणि अनुभवी नेतृत्वाखाली नांदेड जिल्हा केवळ सुरक्षितच राहणार नाही, तर गुन्हेगारीमुक्त होण्याच्या दिशेने वाटचाल करेल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

Kanthak Suryatal