मोदी विरुद्ध योगी: भाजपमधील सत्तासंघर्षाचा नवा अंक

भाजपमध्ये सध्या एक मोठे सत्तायुद्ध  सुरू झाले असून, हे युद्ध केवळ दोन चेहऱ्यांमधील नसून ते दोन विचारधारा आणि वोट बँक यांच्यातील आहे. अयोध्येतील राम मंदिर ट्रस्टशी संबंधित कथित गैरव्यवहार किंवा भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणामुळे ज्याला  अयोध्या कांड म्हटले आहे हे वाद समोर आले आहेत.

मोदी विरुद्ध योगी: भविष्याचा चेहरा कोण? गेल्या १२ वर्षांपासून नरेंद्र मोदी हे भाजपचे एकमेव सर्वेसर्वा राहिले आहेत, परंतु अयोध्येतील घडामोडींनी आता नवा प्रश्न निर्माण केला आहे की, संघ परिवार आणि भाजपचा पुढचा चेहरा कोण असेल,मोदी की योगी आदित्यनाथ? सूत्रांनुसार, मोदींच्या विकसित भारत आणि कॉर्पोरेट नेक्ससच्या घोषणांना जनता आता कंटाळली असून, पुन्हा एकदा कट्टर हिंदुत्वाच्या मुळाकडे परतण्याची गरज भाजपला भासत आहे. या नवीन परिस्थितीत योगी आदित्यनाथ हे मोदींपेक्षा अधिक प्रभावी चेहरा म्हणून समोर येत आहेत.

दिल्ली विरुद्ध लखनऊ सत्तासंघर्ष

• अमित शहांची भूमिका: गृहमंत्री अमित शहा यांनी स्वतःची ओळख एक व्यावसायिक आणि प्रशासकीय नेता म्हणून निर्माण केली होती. त्यांनी अनेकदा प्रादेशिक नेत्यांना आपली जागा दाखवून दिली होती.
• योगींची रणनीती: अयोध्या प्रकरणाच्या चौकशीवरून दिल्ली आणि लखनऊमध्ये संघर्ष झाला. दिल्लीला (केंद्र सरकार) भ्रष्टाचाराच्या आरोपावरून कडक कारवाई आणि तुरुंगवास हवा होता, तर योगी आदित्यनाथ यांनी एसआयटी स्थापन करून तपास आपल्या हातात घेतला. या प्रकरणातून योगींनी हे सिद्ध केले की, ते मोदी किंवा शहा यांच्यावर अवलंबून नाहीत.

संघ परिवाराचा योगींना पाठिंबा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने या संघर्षात योगी आदित्यनाथ यांच्या बाजूने कल दाखवला आहे. संघ परिवाराचा असा विश्वास आहे की, केवळ विकसित भारतच्या घोषणांनी काम होणार नाही, तर पुन्हा एकदा अयोध्या आणि हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावरच राजकारण करावे लागेल. अयोध्या मंदिर ५०० वर्षांच्या संघर्षानंतर बनले आहे आणि त्यावरील लोकांची श्रद्धा ढळू नये, यासाठी संघ योगींना पाठिंबा देत आहे.

ऐतिहासिक संदर्भासह राजकीय विश्लेषण (१९९१ ते २०२७)

• स्रोतांमध्ये आजच्या स्थितीची तुलना १९९१ च्या कल्याण सिंह यांच्या काळाशी केली आहे. बाबरी मशीद विध्वंसानंतर भाजपला मते मिळाली, पण त्यांनी राजकीय जमीन गमावली होती.
• २०१२ मध्ये भाजपला उत्तर प्रदेशात फक्त ४७ जागा होत्या, ज्या २०१७ मध्ये योगींच्या काळात ३१२ पर्यंत पोहोचल्या.
• २०२२ मध्ये जागा कमी झाल्या (२५५), तरीही मतांची टक्केवारी वाढली. यामुळे २०२७ च्या निवडणुकीत योगी आदित्यनाथ हेच हिंदुत्वाचे प्रमुख हत्यार असतील, असे संकेत मिळत आहेत.

निष्कर्ष अयोध्या प्रकरणामुळे भाजपमधील नंबर २ च्या जागेसाठीचे समीकरण बदलले आहे. अमित शहांच्या व्यावसायिक राजकारणापेक्षा योगींचे भगवाधारी हिंदुत्व संघाला आणि कार्यकर्त्यांना अधिक जवळचे वाटत आहे. हा सत्तासंघर्ष केवळ उत्तर प्रदेशपुरता मर्यादित नसून, तो दिल्लीच्या गादीसाठीचा भविष्यातील मार्ग ठरवणारा आहे. विरोधक (समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेस) या संघर्षावर लक्ष ठेवून आहेत, कारण त्यांना वाटते की भाजपचे सॉफ्ट हिंदुत्व आता त्यांच्यासाठी आव्हान ठरू शकते.