खान सरांना मिळालेल्या अंतरिम दिलासामुळे त्यांच्या हजारो विद्यार्थ्यांना  सुटकेचा श्वास 

पटना येथील सुप्रसिद्ध शिक्षक खान सर सध्या एका मोठ्या कायदेशीर पेचात अडकले असून, त्यांनी त्यांच्या विरोधात दाखल करण्यात आलेली एफआयआर (FIR) रद्द करण्यासाठी पटना उच्च न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले आहेत. या प्रकरणातील घडामोडी अत्यंत नाट्यमय असून, त्यात कोचिंग संस्थांमधील स्पर्धा, हिंसाचार आणि कायदेशीर लढाई असे विविध पैलू समोर आले आहेत. खालील मजकुरात या संपूर्ण प्रकरणाचा सविस्तर आढावा देण्यात आला आहे.

प्रकरणाची पार्श्वभूमी आणि २ जूनची घटना

या वादाची सुरुवात २ जून २०२६ च्या रात्री पटना येथील कदमकुआं परिसरात झाली. खान सर यांच्या खान ग्लोबल स्टडीज या कोचिंग संस्थेमध्ये १५ ते २० लोकांचा एक गट अचानक शिरला. या गटाने संस्थेच्या आवारात मोठ्या प्रमाणावर तोडफोड आणि दगडफेक केली, असा आरोप संस्थेच्या वतीने करण्यात आला आहे. इतकेच नाही तर तिथे तैनात असलेल्या सुरक्षा रक्षकांसोबतही या लोकांनी धक्काबुक्की आणि मारहाण केली, ज्यामध्ये एक सुरक्षा रक्षक गंभीररीत्या जखमी झाला.

खान ग्लोबल स्टडीजच्या समर्थकांचे असे म्हणणे आहे की, खान सर अत्यंत कमी फीमध्ये दर्जेदार शिक्षण देतात, ज्यामुळे ते अनेक मोठ्या कोचिंग संस्थांच्या डोळ्यात खुपत होते. हा हल्ला सुनियोजित असून, यामागे प्रतिस्पर्धी कोचिंग संस्थांचा हात असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

सीसीटीव्ही फुटेज आणि पोलिसांची भूमिका

या प्रकरणाला तेव्हा नवीन वळण मिळाले जेव्हा घटनेचे एक सीसीटीव्ही फुटेज सोशल मीडियावर व्हायरल झाले. या व्हिडिओमध्ये खान ग्लोबल स्टडीजचे खासगी सुरक्षा रक्षक हवेत गोळीबार करताना दिसून आले. हा व्हिडिओ समोर येताच पोलिसांनी तत्काळ कारवाई करत दोन सुरक्षा रक्षकांना ताब्यात घेतले आणि त्यांची शस्त्रे जप्त केली.

पोलिसांच्या दाव्यानुसार, चौकशीदरम्यान या रक्षकांनी असे सांगितले की, त्यांनी हा गोळीबार खान सरांच्या सांगण्यावरून (निर्देशावरून) केला होता. याच जबाबाच्या आधारावर पोलिसांनी भारतीय न्याय संहितेच्या कलम १०९ (उकसवणे) आणि आर्म्स ॲक्टच्या विविध कलमान्वये खान सरांना या प्रकरणात आरोपी म्हणून नामनिर्देशित केले.

उच्च न्यायालयात धाव आणि खान सरांचा बचाव

स्वतःच्या विरोधात गुन्हा दाखल झाल्यानंतर खान सर यांनी पटना उच्च न्यायालयात क्रिमिनल रिट याचिका दाखल केली. त्यांच्या याचिकेतील मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

• त्यांना कोणत्याही ठोस पुराव्याशिवाय या प्रकरणात गोवण्यात आले आहे.
• पोलीस या प्रकरणात एकतर्फी कारवाई करत आहेत.
• दाखल करण्यात आलेली एफआयआर कायद्याला धरून नाही आणि त्यांची प्रतिमा डागाळण्याचा हा प्रयत्न आहे.

सुनवाई दरम्यान खान सरांचे वकील अरविंद कुमार यांनी असा युक्तिवाद केला की, ज्यावेळी ही घटना घडली, त्यावेळी खान सर तिथे उपस्थित नव्हते. तसेच, एफआयआरमध्ये त्यांची कोणतीही थेट भूमिका दिसून येत नाही. वकिलांचा असा दावा आहे की, पोलिसांनी अटक केलेल्या सुरक्षा रक्षकांवर दबाव टाकून खान सरांचे नाव वदवून घेतले आहे. त्यांनी असेही स्पष्ट केले की, सुरक्षा रक्षकांनी केवळ आत्मसंरक्षणासाठी (Self-defense) आणि संस्थेच्या सुरक्षेसाठी हवेत गोळीबार केला होता.

न्यायालयाचे आदेश आणि दिलासा

या प्रकरणावर सुनावणी करताना पटना उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्ती चंद्रशेखर झा यांच्या एकल पीठाने बिहार सरकारला नोटीस बजावली आहे. न्यायालयाने राज्य सरकारला या प्रकरणावर आपले उत्तर दाखल करण्यासाठी चार आठवड्यांचा वेळ दिला आहे.

यापूर्वी खान सरांना पटना जिल्हा आणि सत्र न्यायालयातून मोठा दिलासा मिळाला होता. जिल्हा न्यायालयाने त्यांच्या अटकेवर आणि कोणत्याही दंडात्मक कारवाईवर अंतरिम स्थगिती दिली आहे. मात्र, न्यायालयाने हे देखील स्पष्ट केले आहे की, पोलीस या प्रकरणाचा तपास सुरू ठेवू शकतात आणि खान सरांची चौकशी करण्यास ते स्वतंत्र आहेत.

रोशन आनंद यांची अटक आणि इतर धागेदोरे

या संपूर्ण वादात ज्ञान बिंदू जीएस अकॅडमीचे संचालक रोशन आनंद यांचे नाव देखील समोर आले आहे. पोलिसांनी रोशन आनंद यांच्यासह अभिषेक कुमार आणि गौरव कुमार यांना ३ जून रोजी अटक करून तुरुंगात पाठवले आहे. त्यांच्यावर खान सरांच्या संस्थेत घुसून सुरक्षा रक्षकाला मारहाण केल्याचा आरोप आहे.

रोशन आनंद यांच्या वकिलांनी जामिनासाठी अर्ज केला होता, ज्यात त्यांनी असा युक्तिवाद केला की या प्रकरणातील कलमे जामीनपात्र आहेत आणि जखमी व्यक्तीला झालेल्या जखमा सामान्य आहेत. मात्र, न्यायालयाने हे युक्तिवाद फेटाळून लावत त्यांचा नियमित जामीन अर्ज फेटाळला, ज्यामुळे त्यांना सध्या तुरुंगातच राहावे लागणार आहे.

विद्यार्थ्यांची प्रतिक्रिया आणि सद्यस्थिती

खान सरांना मिळालेल्या अंतरिम दिलासामुळे त्यांच्या हजारो विद्यार्थ्यांनी सुटकेचा निःश्वास टाकला आहे. विद्यार्थ्यांनी सोशल मीडियावरील भडकाऊ विधानांपासून दूर राहण्याचे आवाहन केले असून, शैक्षणिक वातावरण लवकरात लवकर सामान्य व्हावे, अशी इच्छा व्यक्त केली आहे. काही विद्यार्थ्यांनी सुरक्षारक्षकांनी केलेल्या गोळीबाराचे समर्थन केले असून ते केवळ स्वसंरक्षण होते असे म्हटले आहे.

सध्या पोलीस सीसीटीव्ही फुटेज, डिजिटल पुरावे आणि केस डायरीच्या आधारे या प्रकरणाचा तपास करत आहेत. खान सर यांना उच्च न्यायालयातून एफआयआर रद्द करून मिळणार की नाही, हे बिहार सरकारने सादर करावयाच्या उत्तरावर आणि पुढील सुनावणीवर अवलंबून असेल.

निष्कर्ष: पटना येथील हे प्रकरण केवळ एका शिक्षकावरील एफआयआर पुरते मर्यादित नसून, ते कोचिंग इंडस्ट्रीमधील वाढती स्पर्धा आणि त्यातून निर्माण होणारा हिंसाचार अधोरेखित करते. खान सर यांनी उच्च न्यायालयात दिलेले आव्हान आणि जिल्हा न्यायालयाने दिलेली अंतरिम सुरक्षा यामुळे त्यांना तात्पुरता दिलासा मिळाला असला, तरी कायदेशीर लढाई अजून संपलेली नाही. पोलिसांनी निष्पक्ष तपास करावा आणि सत्य समोर आणावे, अशी अपेक्षा सर्वच स्तरातून व्यक्त होत आहे.